Hoe de Zanglijster zijn voedselpatroon veranderde

Wij hadden elk jaar een zanglijster in onze huiswei.

Vorig jaar kwam hij terug en vertoonde opmerkelijk gedrag, trok de aandacht omdat hij bleef zitten en soms schuin omhoog keek en dan weer naar de bodem en wat scharrelde. Rond tien uur kon ik de eerste foto’s maken en bleek het gedrag veranderd t.o.v. voorgaande jaren. Er is een filmpje waarop te zien is, dat hij slakkenhuisjes kapot sloeg op stenen, het normale gedrag.  Nu leek hij enkel te zoeken naar insecten en wormen. Telkens verkassend naar een paar meter verder, bij de kleine vijver en zo door naar de groentetuin en langs de heg.

Zo bleef hij die dag een makkelijk foto object, heel rustig hipte hij rond vaak naar boven kijkend.

In de middag een kijkje gaan nemen. Daar vloog de zanglijster op uit de wei en bleek dat hij nog wel kon vliegen. Na de trektocht had hij natuurlijk proviand nodig en snel ook, omdat het lente was en dan horen vogels nu eenmaal te broeden.

Er zijn alle jaren heel wat lijsters in de tuin tijdens de trek hier geland. Dan vertrokken ze als groep weer tegelijk.

Zang van deze Lijstersoort is een van de mooiste die ik ken.

Het spijt me dat het hoogstwaarschijnlijk  het laatste jaar is geweest voor de zanglijsters in Viel, als u nog eentje gehoord heeft is dat bijzonder. Zij waren tien jaar geleden helemaal niet zeldzaam en dit is dan ook een typisch landschap voor zanglijsters, kwikstaarten, groenlingen, sijzen, zwarte roodstaart, huis- en boeren zwaluw, leeuwerik.

We kunnen zien dat gif zijn uitwerking heeft, dat de verschraling van landschap is doorgezet.

Waarom zijn we dan niet blij?  Daarvoor hoeft men slechts de bodem te vergelijken met een gezonde bodem. Het leven in en op die bodem trekt veel soorten aan die mee profiteren en bijdrage leveren aan het geheel. Leefbaarheid van de omgeving, vanwege schone lucht, drinkwater en gezondheid moet voorop staan bij alle productie. Het lijkt erop dat men nu het paard achter de wagen spant.

Bij een gezonde balans, zouden de vogels weer een kans moeten maken, maar ook egels, vleermuizen, waarvan er verschillende soorten waren in Viel. Bij toeval zag ik gisteravond een moment een kleine Vleermuis vliegen. Zelfs de Zwarte roodstaart, heeft zich zaterdag even laten horen. Wat zou het leeg zijn zonder vogels.



Vlinders

Zondag de eerste Citroenvlinder in de tuin, bij zonnig weer komt hij vandaag misschien weer in beeld. Bij slecht weer zoeken ze een beschutte plek op en wachten hun tijd af. In onze kelder zit nog steeds een overwinterende Atalanta, hij zal wel snel uit de ‘koekoek’ komen. We verwachten het geluid van de Tjiftjaf, Zwarte Roodstaart en Zwartkop ook binnenkort. De ‘klein maar dapper’ Winterkoning probeert zijn geluk onder de poort en zoekt nestmateriaal.

Groene specht, takkenbos op achtergrond

Groene specht, takkenbos op achtergrond

Van onze wilde planten zijn de Voorjaarsklokjes weer present en Slanke Sleutelbloem doet het zeer goed, breidt zich uit. Nu kunnen ze gesplitst na de bloei en hetzelfde doen we met inheemse Boshyacint.
Het is mooi, dat andere planten zonder hulp kunnen uitbreiden. Al hoor ik dat b.v. Daslook niet in de perken te houden is, laten we het voorlopig zijn gang gaan. Ruig Klokje heeft grote aantrekkingskracht op hongerige muizen, die de wortels aanvreten. Ze kunnen ertegen, omdat er genoeg van de plant overblijft. In een goed muizenjaar kan wederom, de Steenuil zijn jongen grootbrengen.

Onze takken-hoop heeft de winter door veel vogeltjes een groot plezier gedaan. Ze vluchten er snel in en de Sperwer heeft het nakijken. Vanmorgen vijf vrouw Vink op het strooivoer, dat beloofd wat!



De lente komt eraan!

P1120582

Zanglijster terug uit overwinter gebied

Dinsdag 20-3 ochtend, een schaduw rolt over het land, zon smelt de laatste sneeuw weg, langs de Graft zie ik een groepje vogels, formaat merel richting oost wegvliegen, waarschijnlijk zijn het trekvogels op weg naar broedgebieden. De Zanglijsters dienden zich hier aan toen de kou plots inviel. Een hipte er op straat en vond zijn weg naar onze tuin en de rest van het groepje, een viertal, volgde tegen de schemering.  Vogels melden zich nadrukkelijk bij de voedertafel. Meerdere Roodborsten, een horde Huismussen, Vinken, Mezen enz. Zelfs geen tijd om te vechten is er. De kou sneed overal doorheen, het verenpak was er niet op berekend. Naarmate de bijtende kou voortduurt, kunnen er slachtoffers vallen. Dat geldt ook voor rond hippende Lijsters, echter een stuk geslagen slakkenhuis maakte duidelijk dat er toch ook gegeten werd. Ook het voeren met o.a. appelschillen en broodkruimels had nut, voor de vogels.

Nu is het weer aan de beterende hand en kapen de 2 Houtduiven weer voer weg. Dit stel broedt hier reeds een paar jaar, met wisselend succes. We zien hier ook een grijs/zwarte mees, gewone Koolmees zou het moeten zijn, maar lijkt alsof hij door een schoorsteen is gekropen. Het blijft een vreemd gezicht. Rond kwart voor drie, buiten staande, horen we enkele roepende Kieviten, dat klonk heel aardig zoals vroeger, toen er op de omliggende akkers werd  gebroed ca. 1980, eens zullen ze weer terugkomen en hun plekje innemen.

Steenuilennieuws

Een nieuwe kast voor de Steenuil is geplaatst en wij wachten met de mensen van de Steenuilen-werkgroep af, of er  zich een nieuw paartje aandient. De kast ziet er piekfijn uit!

De Slanke Sleutelbloem komt op, Maarts viooltje staat reeds te bloeien en de kleine Narcisjes, dan nog even en het Speenkruid en de Bosanemonen zijn er ook weer, om de nieuwe lente in te luiden.



Dorpsgevoel

Bingelrade is ooit een aparte gemeente geweest. Dat had zo zijn voordelen. Wij hadden een leuk gemeentehuis en diverse voorzieningen. De overgang naar gemeente Onderbanken, kwam begin ’80 jaren. Wat veranderde er zoal? Onderbanken bleek lang niet zo betrokken bij de dorpen. Zo is er veel gemeengoed, natuur verloren gegaan in de loop van de tijd. Voorzieningen werden minder. Voor kleine ondernemingen werd de concurrentie te zwaar. Momenteel is er een tegenbeweging ontstaan, die drijft op de gedachte van plaatselijke productie en consumeren. En ineens is er weer, ook vanuit de politiek, meer aandacht voor ‘natuur’. We kijken met een andere blik naar zaken, die de creatie van de moderne maatschappij heeft meegebracht. Buitengebied is echter veranderd in een groot productiegebied, qua landbouw, met voor sommige gewassen wekelijks bespuitingen. Waar zijn onze Zanglijsters gebleven?

We mogen dankbaar zijn met boeren die hun traditie bewaren en daardoor ruimte laten voor de wilde dieren.

Zondag kwam een grote groep Kraanvogels overvliegen richting noorden, op weg naar de broedgebieden. Veel waarnemingen werden er gedaan, zo ongeveer tegelijk. Zo lossen vogels dus hun probleem op, door te vertrekken als zij op een andere plek meer voedsel vinden, genoeg om hun jongen groot te brengen. Bij een bepaalde soort gans, die in het noorden broedt op Spitsbergen, blijkt het veranderde klimaat de spelbreker, bron: doc. “Icescream”. Qua tijdsduur kunnen de vogels geen kant meer op, geen broedresultaat meer!  Dit is een triest zicht op de toekomst. Waarom die overstap, “Dorpspolitiek” naar de broedcyclus van soorten? De eenvoud van het bestaan blijkt hier alleszins uit. Onze procentuele groei zal eens eindigen want is een onoverkomelijk probleem geworden.

Waarom zou een op plaatselijke behoeften gerichte economie beter zijn?   Talenten kunnen zich ontplooien als er vraag naar is.  We maken nu een overstap naar de Gemeente Beekdaelen. Dat doet denken aan de oorsprong van dit gebied, waar de meesten nog een tuin of wei hadden, om in eigen behoeften te voorzien. Een samengevoegde gemeente zal waarschijnlijk haar beslissingen nemen, door naar de grote lijnen te kijken,  en het hier en daar door de vingers zien, ondanks wetgeving.
Sinds 1980 zijn er grote veranderingen opgetreden, landschappelijke waarde stond niet hoog op de agenda. Dit was ten nadele van ons erfgoed.  Klimaat kwestie speelde nog niet, echter nu een gegeven. Wie weet over de complexiteit van bodem processen? Hoe kan een Graft en berm, nog functioneren als er een kaalslag heeft plaatsgevonden? Wie staat nog op, om de berm richting Brunssum terug te brengen in de oude staat van ca. 2 jaar geleden? Kortom wie van de Beekdaelers, gemeente raadsleden of burgers wil opkomen voor de toekomst en samenhang van kleine gemeenschappen?



Hoe gaat het met òns landschap?

Er zijn vele plannen voor landschapsherstel om de soorten meer kansen te geven.

De afgelopen jaren toonden een heel ander beeld. Ik mis de Meidoorn nog steeds met zijn prachtige bloesem in het voorjaar. Waarom mogen wij en b.v. de vogels,  er niet van genieten? Nu begin februari zit een aantal vogels op de voederplekken. Eerst komen de kleintjes en soms een eekhoorn.

P1120523_500x375

Gaaien zijn dol op pinda’s

 

Nadat er nieuw voer bij gestrooid is komen er ook grotere soorten zoals Houtduiven, Eksters en Gaaien op af. Het pindasnoer is favoriet voor de Gaaien. Boomklevers proberen nog een graantje mee te pikken en nu zitten ook de Vinken en een koppel mussen op de grond. De Heggenmus scharrelt wat rond.

 

 

Groene specht

Groene specht

 

Opeens zie ik de Groene specht verschijnen, geland op een van de hoge bomen. Hij kijkt even rond en duikt dan naar onderen, een klein kersenboompje biedt hem houvast. Vandaar gaat hij rond de bomen iets van zijn gading zoeken. Honger drijft de dieren naar de mensenwereld. Dit is een specialist, die nu een magere tijd beleeft. Na enig zoeken blijft de specht daarna bij onze tuinvijver hangen en dan zie ik dat hij de zonnige kant van een boom opzoekt en even geniet van de zonnestralen, om dan uit het zicht te verdwijnen op zoek naar voedsel. Wat later dient zich de Bonte specht aan, trippelt over het dak van het tuinhuisje en snoept wat van de pindapot.

 

Sinds een vrij dramatisch filmpje over de overleving van de Egel in de stad op BBC, ben ik gaan zorgen voor wat voer en heb het egelhuis in stelling gebracht. Ondanks alle voer leverde dat geen beeld van een egel op, m.a.w. hij is in winterslaap hier, maar goed ook!

Onze natuur wordt het steeds moeilijker gemaakt om te overleven. De bovenstaande plannen dulden geen uitstel meer, bij een almaar verblekende biodiversiteit. Het moet er nu toch eens van komen dit broodnodig herstel aan natuurwaarden van Graften en langs (weg)bermen en paden. Het gaat om behoud van de uitgedunde stand van zoogdieren zoals Egel, Haas, Konijn, en Das, Bosmuis enz. Voor de insectenetende vogels (de meeste) is dit ook broodnodig, omdat er constant geknabbeld wordt aan hun territorium. En daarmee aan hun voedselbron.

Dat knabbelen aan ons voedsel willen wij toch ook niet?



Zie de diversiteit in uw eigen paradijsje

Dinsdag 9-1, het weer is rustig maar geen zon.
Vandaag klonk in de ochtend tijdens het vogels voeren reeds de uitdagende roep van de Groene specht. Hoe mooi is dat? Koolmees en Pimpelmees laten zich enthousiast horen zo gauw het voer eraan komt. Het liedje bestaat uit een soort triller en andere montere geluidjes.
De mussen zie ik niet zoveel meer, vóór nieuwjaar waren aantallen reeds aan het afnemen en deze verblijven nu het liefst bij de Wiegelraderhof.  Alhoewel ook de (man) Sperwer lijkt zijn ‘aandeel’ te hebben in de afname, de schrik zit er goed in bij de kleine gasten.  Vandaag is de rover, nog niet langs geweest en een van de vinken laat zijn twiéét tweet horen maar landt niet.

lecfpfieebleploh

De Roodborst en Boomklevers behoren ook tot de eerste vogeltjes op het voer, even volladen en weg zijn ze.
Er komen een paar bonte spechten, waaronder de herstelde specht op ons eetfeest. Achter in de tuin is het veiliger vogels voeren, zo is nu de ervaring. De Groene specht bleef nog een hele tijd in de wei en liet zich regelmatig horen.

Dit natuurgebied verdient restauratie, en niet zo’n beetje, uit de media komen positieve geluiden. (?)      De landelijke Overheid gaat in gesprek met de landbouwsector. Vanwege herstel van natuur op het platteland.

Hierover meer in een volgend artikel.

 

 



Oudjaar!

Rode eekhoorn - Sciurus vulgaris

Rode eekhoorn – Sciurus vulgaris

Een felle zon breekt even door. De Groene specht is op zoek naar een veilig plekje vanwege de knallen. Vogels weten duidelijk niet waar ze het moeten zoeken. Grote groepen vliegen nu reeds onrustig rond. Het is in de middag en mensen weten wat er staat te gebeuren, maar de dierenwereld is onwetend over wat er op hun afkomt. De Sperwer komt elke dag op bezoek en ineens zitten alle vogeltjes in de schuilplekken, vandaag gaat hij zelfs achter de Turkse tortels aan, kennelijk grote honger. Nu een flinke wind is opgestoken, zijn veel kleine vogeltjes opgevlogen en worden meegevoerd naar het Rode beekdal in.

Terugblik op afgelopen jaar

We zagen vogels terugkomen uit de overwinteringsgebieden en hoopten op veel jong grut.  Het broedresultaat van Tjiftjaf, Zwartkop en  Zwarte roodstaart viel echter tegen! Dat klopt, helaas met de landelijke trend. Het zijn nu enkel de kleine perceeltjes van particulieren waar vogels en andere soorten b.v. egeltjes, het van moeten hebben en de invloed van de zware chemie naast die perceeltjes gaat over grenzen heen. Helaas ondanks bescherming blijkt de Meidoorn dit voorjaar ook weinig insecten aan te trekken.

De soortenrijkdom van Viel is indrukwekkend. Reeds jaren wordt op de site, melding gemaakt van de meest zeldzame soorten. Deze vonden de weg naar onze locatie. Denk aan Draaihals, Gekraagde roodstaart of Grauwe vliegenvanger. Wat dit jaar opviel en waar men van kon genieten, was het heerlijke lied van de Zanglijster, vroeg in de ochtend tot laat in de avond en op de laatste dag van O.L. werd hij nog uitbundig gehoord, alsof hij wilde zeggen: ik kan er ook wat van. De huidige tendens stemt daarbij niet vrolijk! Volgende voorvallen zetten mij aan het denken:

Tijdens een voorjaars-wandeling door de weide maakte een vogel kenbaar, dat mijn aanwezigheid niet gewenst was. De Zwartkop volgde mij door de tuin en (zij) protesteerde hevig. Er is te weinig voedsel voor de jongen, minder insecten. De Zwartkop vrouw moest mij uit de buurt houden en insecten zoeken. Een jonge Tjiftjaf probeerde wat insectjes te vinden in de bloembak vlak bij huis.

Waarom hebben Boerenzwaluwen en de meeste vogels het immens moeilijk?

De verklaring ligt misschien hier: Viel ligt in het beekdal aan beide kanten omzoomd door bosranden,  de grote graslanden zijn verdwenen. De culturen zijn intensief en in de kom van het dal kunnen de spuitmiddelen lang blijven hangen.

De middelen zijn uiterst giftig voor mens en milieu, een totale ommezwaai is noodzaak en de enige oplossing.

Er is nu geen luis meer te bekennen op de sla die wij telen, handig toch?

Dat zou je denken.  Sla met luizen is mij echter veel liever! Net zoals de huisweide vol met Pinksterbloemen.

Het zijn niet de Limburgers,  die dit alles goedkeuren……in het Limburgs: good vinge

En geef mich toch mér de rozengeur en moaneschien, oet Limburg so wie ut vreuger woar!

 

In dei sin, wunsch ich uch alle:  un Gelukkig Nieuwjoar

 

Bron en inspiratie:

Art. internet e360.yale.edu van Christian Schwägerl,  hoe en waarom insecten verdwijnen en het belang van hun bestaan

art. Trouw, kantelpunt  Amazone tropische bossen d.d. 25-7, verdroging van Amazone waardoor opname van Co2 stagneert

 



De Das een symbool voor ons Nationaal Limburgs Landschap

P1110918

Boomkruiper zoekt naar nestmateriaal op het terras

Er was een mail gestuurd naar de vereniging Das en Boom over een vluchtend dier met de kenmerken van een das, witte kop en rest donker lijf.
Nu lees ik 22-3 bij Vroege Vogels, dat er veel dassen het loodje leggen, hier in Zuid-Limburg. Alle methodes worden aangewend om dassen te doden of verjagen. Recente jaren hebben de praktijken reeds aangetoond, echter uit onderzoek blijkt momenteel de hetze tegen deze soort.
Er is altijd wel een zondebok te vinden, als het land minder opbrengt dan gewenst. Dassenburchten in graften, bossen en holle wegen zijn de laatste plekken die iets te bieden hebben aan soorten. Het al jaren voortgaande proces van verlies aan omgeving en soorten, maakt enkel verdrietig.
De landerijen bieden geen perspectief meer voor zangvogels, insecten, vlinders, bijen of wilde bloemenpracht. Bieden zij wél perspectief op gezonde voeding?

Zoals een schipper rekening houdt met de onstuimige zee, zo zullen wij ook rekening houden met de bodem die wat moet opleveren. Voor ons dus geen gifbodem, die zoals gebleken, grensoverschrijdend schade veroorzaakt.

Wij houden van het landschap en hopen daarmee onze  ’boerennatuur’ te bevorderen.   Verlies van bodemleven is verlies van bewoners, vogels die wij graag zien en horen. Terugkerende trekvogels die ons vertellen dat er een verandering van seizoen gaande is. Het is een universeel verlangen om mee te gaan met de stroom van verwachtingen, hoopvol en ondertussen genietend van wat er is. Zoals de Dagpauwoog, die in ons huis een plekje zocht om de koude te ontvluchten. Buiten ging hij los en na opwarming vloog de schoonheid weer. Zoals u op de foto ziet, heeft de Boomkruiper (Certhia brachydactyla) zelfs vlakbij een plekje gevonden om te broeden.

Het antwoord op de vraag over de Das is nog niet binnen, echter berichten over huidige praktijken doen ons huiveren over de uitkomst voor de Das hier in Viel. Maar u kunt in ieder geval ter vervanging, nog naar Pokémon gaan zoeken!



Een Wezel gespot

Na de Hermelijn blijkt nu ook een Wezel de weg naar onze huisweide te hebben ontdekt.
Allebei de soorten zijn nu zeldzaam geworden, vroeger algemeen. De Wezel is de kleinste marterachtige met een korter staart dan de Hermelijn, die bovendien de zwarte punt aan het einde van de staart heeft. Dat heeft het wezeltje allemaal niet, hij is bruin met witte borst en erg slank.
De Wezel jaagt in de gangen op muizen en grotere knaagdieren, maar lust ook vogels. De dieren houden ook van eieren, en misschien zijn het wel  alleseters. Bij het holletje waar hij tevoorschijn kwam, blijken veel walnoten, schillen te liggen. Het kan echter ook heel goed,  dat deze achter een prooidier aan zat en gebruik maakte van de gangen. Ze kunnen zelf gepakt worden door de uilen die hier jagen.

Wezels jagen overdag zowel als ‘s nachts. Het is een koddig beestje en supersnel. Terwijl iemand achter in de tuin bezig was op 6 februari, zit hij rond te kijken en  zoeft een paar keer heen en weer tussen de buxus en is dan weer verdwenen in het holletje.



Vroege Kraanvogels

Rond half zes zijn de eerste Kraanvogels overgevlogen in een mooie formatie.
Schatting rond de 50 vogels. Om zeker te zijn toch de oren even gespitst op het geluid dat zij produceerden.
Met een kleine onzekerheid omdat dit erg vroeg is, even moeten kijken of dit andere jaren ook zo vroege meldingen waren van trekkende Kranen. De data blijken meer rond eind februari te liggen.
Dit is voor mij een primeur,  zij vlogen zoals altijd richting de oosterburen en al vlak bij de grens Duitsland.
Rond 19:20 u. weer een groep al leek deze niet zo groot met minder geluid, deze vlogen in duisternis, alhoewel heel helder weer en veel sterren en de koers was goed. Het geluid is magisch en geeft aan dat nu echt de voorjaarstrek begonnen is!

Temperaturen lopen deze week op naar misschien 15 graden in het zuiden. Wow, het eerste lentegevoel is er.